Kamfanin Dillancin Labaran Hauza ya rawaito cewa, an gudanar da zaman mako-mako na darasin tarbiyya da kyawawan ɗabi'u (Darasin Akhlaƙ) wanda Ayatullah Jawadi Amuli yake gudanarwa a safiyar Laraba, 22 ga watan Mehr na shekarar 1405 bayan hijira(14/10/2026), a Masallacin A'azam da ke birnin Qum na ƙasar Iran. Mutane daga sassa daban-daban ne suka halarci zaman.
A yayin darasin, Ayatullah Jawadi Amuli ya yi tsokaci kan zagayowar ranar haihuwar Sayyida Zainab Kubra (SA), inda ya yi bayani kan matsayin ilimi da fahimtar addini na Ahlul Baiti (AS). Ya kuma yi nazari kan kalaman Sayyida Zainab (SA) a gaban Ubaidullah bn Ziyad, tare da bayyana yadda ta ƙalubalanci aƙidar da ke nuna cewa mutum ba shi da zaɓi a cikin ayyukansa, ta kuma jaddada cewa kowane mutum yana da alhakin abin da ya aikata.
Kalaman Sayyida Zainab (SA) Sun Ƙalubalanci Aƙidar Tilastawa (Jabr)
Ayatullah Jawadi Amuli ya bayyana cewa kalaman Sayyida Zainab Kubra (SA) a birnin Kufa ba kalaman nuna baƙin ciki da kuka kawai ba ne, a'a, sun ƙunshi zurfin bayani kan muhimman batutuwan aƙida da ilimin tauhidi.
Da yake magana kan tarihin yaɗuwar aƙidar Jabr a zamanin mulkin Banu Umayya, ya ce Mu'awiya ya yi shekaru yana ƙoƙarin tabbatar da ikonsa da kuma dawwamar mulkinsa. Domin a danganta nasarori da alherai ga gwamnatinsa, yayin da ake danganta matsaloli da munanan ayyuka ga Allah, sai aka riƙa yaɗa aƙidar cewa duk abin da ke faruwa ƙaddarar Allah ce, ba tare da la'akari da zaɓin mutum da alhakin da ke kansa ba.
Ayatullah Jawadi Amuli ya jaddada cewa Banu Umayya, da Banu Abbas da suka biyo bayansu, tare da sauran masu mulki, sun riƙa danganta abubuwan da ke faruwa ga ƙaddarar Allah domin su ba wa zaluncinsu hujja, tare da kare kansu daga alhakin ayyukansu.
Ya bayyana cewa Ahlul Baiti (AS) sun koyar da cewa mutum ba a tilasta masa aikata komai, kuma ba a bar shi ya yi komai ba tare da ikon Allah ba. Maimakon haka, akwai matsayi tsakanin waɗannan ra'ayoyi biyu. Wannan shi ne abin da ake nufi da furucin nan:
«لَا جَبْرَ وَلَا تَفْوِيضَ، وَلَكِنْ أَمْرٌ بَيْنَ أَمْرَيْنِ»
Ma'ana: *Babu tilastawa, kuma babu barin komai ga mutum shi kaɗai; sai dai akwai wani al'amarin tsakanin waɗannan biyun.*
Ya ƙara da cewa Imamai (AS), duk da zurfin iliminsu, sun kasance suna bayyana muhimman batutuwan ilimi da hankali, tare da tsayawa tsayin daka wajen yaƙi da karkacewar tunani da aƙida.
A ƙarin bayani, ya kawo misalin tattaunawar Sayyida Zainab (SA) da Ubaidullah bn Ziyad. A lokacin da bn Ziyad ya tambaye ta ko ta ga abin da Allah ya yi wa ɗan'uwanta, ko kuma ya yi iƙirarin cewa Allah ne ya kashe Ali bn Husaini a Karbala, yana ƙoƙarin jingina kisan ga Allah domin ya kuɓutar da kansa daga alhakin abin da ya faru.
Sayyida Zainab (SA) ta amsa masa da cewa: «مَا رَأَيْتُ إِلَّا جَمِيلًا», wato, “Ban ga komai ba face kyakkyawa.”
Ayatullah Jawadi Amuli ya bayyana cewa wannan amsa tana nuna yadda Sayyida Zainab (SA) ta bambanta tsakanin abin da Allah Ya ƙaddara da kuma alhakin da ke kan mutanen da suka aikata zalunci. Duk da cewa ta amince da hikimar Allah, hakan bai hana ta bayyana cewa su ne suka aikata kisan ba. Ta haka ne ta ƙalubalanci aƙidar tilastawa da Banu Umayya suka yaɗa, tare da tabbatar da cewa mutum yana da zaɓi kuma yana da alhakin ayyukansa.
Kada Mutum Ya Sayar da Kansa da Abin da Bai Kai Aljanna Ba
A ci gaba da darasin, Ayatullah Jawadi Amuli ya yi bayani kan wasu hikimomi daga littafin Nahjul Balagha, musamman waɗanda suka shafi 'yancin mutum, darajarsa da kuma rawar zuciya a tafarkin kusantar Allah.
Ya yi tsokaci kan wata magana ta Imam Ali (AS), inda yake cewa:
«أَلَا حُرٌّ يَدَعُ هَذِهِ اللُّمَاظَةَ لِأَهْلِهَا، إِنَّهُ لَيْسَ لِأَنْفُسِكُمْ ثَمَنٌ إِلَّا الْجَنَّةَ، فَلَا تَبِيعُوهَا إِلَّا بِهَا»
Ma'ana: “Shin babu wani mai 'yanci da zai bar wannan ragowar abinci ga masu shi? Ku sani cewa babu wani abu da ya cancanci rayukanku sai Aljanna. Don haka, kada ku sayar da kanku da wani abu face Aljanna.”
Da yake bayyana ma'anar kalmar “Lumazah”, ya ce tana nufin ragowar abinci da ke makalewa tsakanin haƙora bayan an ci abinci.
Ya bayyana cewa mukamai da dama, na makarantar Hauza, jami'a, siyasa ko zamantakewa, na iya zama kamar wannan ragowar abinci ne. Mutane da dama sun riga mu samun waɗannan mukamai, sun amfana da su, sannan suka wuce. Saboda haka, mutum mai 'yanci shi ne wanda ba ya shagaltuwa da irin waɗannan abubuwa har ya manta da ainihin darajarsa.
Ya jaddada cewa ainihin darajar mutum tana cikin neman yardar Allah da samun Aljanna. Saboda haka, Imam Ali (AS) yana koya wa mutum cewa kada ya sayar da kansa da abin da bai kai darajar Aljanna ba.
Ya ƙara da cewa idan mutum ya guji shagaltuwa da abubuwan duniya marasa ɗorewa, ya kuma auna darajarsa da Aljanna, zai riƙa tunani da hangen nesa na lahira, tare da neman alheri ga kansa da sauran mutane. A irin wannan hali, ba zai cutar da wasu ba, kuma ba zai hana kansa samun alheri ba.
Zuciya: Littafin da Ya Kamata Mutum Ya Karanta
Ayatullah Jawadi Amuli ya kuma yi bayani kan wata hikima ta Imam Ali (AS), wadda take cewa:
«الْقَلْبُ مُصْحَفُ الْبَصَرِ»
Ma'ana: “Zuciya ita ce littafin da ido yake karantawa.”
Ya bayyana cewa ya kamata mutum ya duba cikin zuciyarsa, ya fahimci abin da take so da kuma alƙiblar da take karkata zuwa gare ta.
Ya kuma jaddada muhimmancin ambaton Allah, addu'a da yin munajati da Shi. A cewarsa, zuciyar mutum tana da damar kusantar Allah ta hanyar ambatonSa da kuma roƙonSa.
Ya bayyana cewa barin shagaltuwa da abubuwan duniya marasa ɗorewa yana taimaka wa mutum wajen kusantar Allah. Yayin da mutum yake ƙara zurfafa a cikin ibada da sanin Allah, dangantakarsa da Ubangijinsa tana ƙara ƙarfi, har ya kai ga samun zurfin fahimtar Allah da kusanci da Shi.
Haƙiƙanin Ɗan Adam Ya Wuce Bambancin Namiji da Mace
A ƙarshen jawabinsa, Ayatullah Jawadi Amuli ya yi bayani kan haƙiƙanin ruhin mutum da matsayinsa a tsarin halitta, inda ya bayyana cewa bambancin namiji da mace yana da alaƙa da jikin mutum, amma ruhi ba namiji ba ne kuma ba mace ba ne.
Ya yi ishara da ayoyin Alƙur'ani da suka yi bayani kan siffofin muminai da salihai, inda ya jaddada cewa jikin mutum tamkar mataki ne da ruhi yake amfani da shi wajen kaiwa ga kamala. Saboda haka, siffofin jiki ba su ne suke ƙayyade haƙiƙanin ruhin mutum ba.
Ya bayyana cewa ruhin mutum yana tafiya ne a tafarkin kamala da ɗaukaka ta ruhi. Don haka, haƙiƙanin ɗan Adam bai taƙaita ga kasancewarsa namiji ko mace ba. Dukkan mutane suna da damar samun ɗaukaka ta ruhi da kaiwa ga matsayin mutumin da ya samu kusanci da Allah.
A ƙarshe, Ayatullah Jawadi Amuli ya yi addu'a ga mahalarta taron da duk waɗanda suke ƙoƙarin samun ilimi da ɗaukaka ta ruhi. Ya bayyana fatan cewa kowa zai amfana da addu'ar Sayyida Zainab Kubra (SA), sannan ya roƙi Allah Ya kiyaye Jamhuriyar Musulunci daga haɗurra da taimakon Ahlul Baiti (AS), tare da ba ta damar miƙa kanta ga Imam Mahdi (AF).
Ra'ayinka